Ο Ντόναλντ Τραμπ νίκησε τη Χίλαρι Κλίντον στις Αμερικανικές Εκλογές του 2016, παρά το γεγονός ότι η Δημοκρατική υποψήφια είχε συγκεντρώσει σχεδόν τρία εκατομμύρια περισσότερες ψήφους. Το 2000 ο Τζορτζ Ου. Μπους κέρδισε τον Αλ Γκορ, ο οποίος όμως είχε μισό εκατομμύριο περισσότερες ψήφους. Οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ βασίζονται σε ένα ιδιαίτερο σύστημα.
Στην καρδιά του συστήματος αυτού βρίσκονται οι εκλέκτορες του Σώματος των Εκλεκτόρων. Στα δύο προαναφερθέντα παραδείγματα ο υποψήφιος που τελικά κέρδισε στις εκλογές είχε καταφέρει να συγκεντρώσει 270 εκλέκτορες.
Το εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ χρονολογείται από το 1787 και ορίζει τους κανόνες για την εκλογή προέδρου, με έμμεσο τρόπο και σε ένα γύρο. Οι ιδρυτές των ΗΠΑ θεώρησαν ότι αυτό το σύστημα αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ της άμεσης εκλογής προέδρου από τους πολίτες και την εκλογή προέδρου από το Κογκρέσο.
Η ιδέα πίσω από το περίεργο εκλογικό σύστημα της χώρας
Ο φόβος των ιδρυτών του αμερικανικού έθνους, των «Πατέρων του Έθνους» (Founding Fathers), Βενιαμίν Φραγκλίνου, Τζορτζ Ουάσιγκτον, Τζέιμς Μάντισον, Τόμας Τζέφερσον, Τζον Ανταμς, Τζον Τζέι και Αλεξάντερ Χάμιλτον, ήταν να αποκτήσουν κάποιοι πολιτικοί μεγάλη εξουσία και να εγκαθιδρύσουν κάποιου είδους δικτατορία.
Φοβόντουσαν την «τυραννία της πλειοψηφίας», όπως έλεγαν οι Τζον Άνταμς και Τζέιμς Μάντισον.
Έτσι, στο φόβο ότι κάποιος πολιτικός ή κάποιο κόμμα θα αποκτήσει τεράστια δύναμη και θα επιβληθεί δικτατορικά στους πολίτες, έφτιαξαν ένα πολιτικό σύστημα που να μην μπορεί κανένας να αποκτήσει αυτή τη δύναμη.
Έφτιαξαν ένα Σύνταγμα με τρείς ξεχωριστές δυνατές και αυτόνομες εξουσίες: τον Πρόεδρο με την κυβέρνηση, την Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, με τέτοιον τρόπο, ώστε να είναι δύσκολη η κυριαρχία και στις τρείς. Και στη περίπτωση που αυτό γίνει να μην διαρκέσει πολύ.
Οι εκλέκτορες
Οι προεδρικές εκλογές διεξάγονται με έμμεση καθολική ψηφοφορία. Έμμεση γιατί οι Αμερικανοί πολίτες δεν ψηφίζουν απ’ ευθείας τον Πρόεδρο αλλά τους εκλέκτορες, που αυτοί τελικά θα ψηφίσουν τον Πρόεδρο.
Έτσι οι Αμερικανοί πολίτες θα εκλέξουν το Νοέμβριο μια ομάδα «μεγάλων εκλεκτόρων», οι οποίοι αποτελούν το «Κολέγιο των Εκλεκτόρων» και οι οποίοι εκλέκτορες θα εκλέξουν με τα σειρά τους τον Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ.
Οι εκλέκτορες είναι 538 και, στην πλειονότητά τους, πρόκειται για τοπικούς αξιωματούχους του κόμματός τους. Τα ονόματά τους δεν εμφανίζονται στα ψηφοδέλτια, στα οποία αναγράφονται μόνο τα ονόματα των υποψήφιων προέδρων και αντιπροέδρων των δύο κομμάτων.
Ο αριθμός των εκλεκτόρων που έχει κάθε πολιτεία των ΗΠΑ υπολογίζεται από το άθροισμα των βουλευτών που διαθέτει στη Βουλή των Αντιπροσώπων -ο οποίος εξαρτάται από τον πληθυσμό της- και των δύο γερουσιαστών που εκλέγει κάθε πολιτεία.
Για παράδειγμα η Καλιφόρνια έχει 55 εκλέκτορες και το Τέξας 38. Η Αλάσκα, το Βερμόντ, το Γουαϊόμινγκ και το Ντέλαγουερ μόνο 3.
Ο υποψήφιος Πρόεδρος των ΗΠΑ πρέπει να εξασφαλίσει την στήριξη 270 εκλεκτόρων για να αναδειχθεί στο ανώτατο αξίωμα της χώρας. Πρέπει δηλαδή να πάρει την απόλυτη πλειοψηφία στους 538 εκλέκτορες, 269 που είναι το 50% συν 1 εκλέκτορα = 270.
Ο υποψήφιος που κερδίζει τις περισσότερες ψήφους σε μία πολιτεία αυτομάτως κερδίζει και όλους τους εκλέκτορές της. Εξαίρεση αποτελούν η Νεμπράσκα και το Μέιν που μοιράζουν αναλογικά τους εκλέκτορες στους δύο υποψήφιους.
Τρίτη: Η Ημέρα των Εκλογών
Είναι μια παράδοση που κρατά από το 1845. Οι προεδρικές εκλογές γίνονται πάντα «την Τρίτη, μετά την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου». Ο λόγος είναι η δυσκολία που υπήρχε παλαιά στις μετακινήσεις.
Στα μέσα του 19ου αιώνα, οι ΗΠΑ ήταν κυρίως έθνος αγροτών. Το Σάββατο ήταν εργάσιμη ημέρα στο αγρόκτημα, την Κυριακή ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία οπότε ούτε λόγος για μετακίνηση και η Τετάρτη ήταν ημέρα της εμποροπανήγυρης.
Διάλεξαν λοιπόν την Τρίτη, ώστε να υπάρχει χρόνος -από τη Δευτέρα- για να ταξιδέψουν οι ψηφοφόροι μέχρι τα απομακρυσμένα εκλογικά τμήματα.
Νίκες σοκ
Στη διάρκεια των δεκαετιών, και έπειτα από νίκες σοκ, έχουν κατατεθεί πολλές προσφυγές στο Κογκρέσο με στόχο την τροποποίηση του εκλογικού συστήματος, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Τον Νοέμβριο του 2016 ο Τραμπ κέρδισε 306 εκλέκτορες. Εκατομμύρια Αμερικανοί ζήτησαν να εμποδιστεί ο Ρεπουμπλικάνος να εκλεγεί Πρόεδρος, αλλά μόνο δύο εκλέκτορες από το Τέξας δεν τον ψήφισαν, με αποτέλεσμα να έχει τελικά 304 ψήφους στο σώμα των εκλεκτόρων.
Η νίκη του Τραμπ το 2016 παρά το γεγονός ότι δεν είχε συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους, δεν ήταν κάτι πρωτοφανές.
Συνολικά πέντε Αμερικανοί πρόεδροι έχουν κερδίσει στις εκλογές, χωρίς να συγκεντρώσουν την πλειοψηφία των ψήφων. Ο Τζον Κουίνσι Άνταμς ήταν ο πρώτος το 1824 με αντίπαλο τον Άντριου Τζάκσον.
Οι εκλογές του 2000 είχαν καταλήξει σε επική εκλογική μάχη στη Φλόριντα μεταξύ του Τζορτζ Ου. Μπους και του Αλ Γκορ. Ο Δημοκρατικός είχε κερδίσει τις περισσότερες ψήφους σε εθνικό επίπεδο, αλλά τελικά ο Ρεπουμπλικάνος κατάφερε να συγκεντρώσει 271 εκλέκτορες.
Με πληροφορίες από: ΑΠΕ-ΜΠΕ, ΕΡΤNews
Πηγή
www.enikos.gr
